نمونه سئوالات امتحانی درس جامعه شناسی سوم انسانی (1)
|
بسمه تعالى جا جزوه كمك آموزشى درس جامعه شناسى ( 2)
ويژه دانش آموزان سوم ادبيات و علم انسانى
آذر ماه 87
|
فصل اول
1-موقعیت چیست و نقش آنرا در هویت یابی بنویسید؟ موقعیت شرایط و محیطی که خود را در آن میشناسیم موقعیت ما محسوب می شوند.موقعیت ها به تناسب امکان هایی که برای فعالیت(خود) فراهم می کنند٬ در شناخت خود(هویت) سهیم اند
2-موقعیت ها چه امکاناتی را برای فرد مهیا می کند؟موقعیت ها امکان های متفاوت و متنوعی را برای فعلیت بخشیدن به خود و شناخت خود فراهم می کنند. اگر فرد در موقعیت هایی قرار گیرد که امکان فعالیت چندانی نداشته باشد خود را منفعل و مجبور می بیند اما اگر در موقعیت هایی قرار گیرد که بتواند فعال باشد و بر موقعیت اثر بگذارد٬ خود را فعال خواهد شناخت.
3-موقعیت ها از نظر اهمیت به چند دسته تقسیم می شوند با ذکر مثال توضیح دهید؟به دو دسته تقسیم می شوند: 1) موقعیت هایی که به اعتقاد فرد٬امکان بیشتری برای فعلیت بخشیدن ونشان دادن خود فراهم می کنند٬ اهمیت بیشتری دارند.٬برای مثال اشتغال موقعیتی است که فرد در آن می تواند خود را به عنوان شخصی ماهر ٬ مدیر٬ و متخصص٬ به دیگران بشناساند . 2) اما بعضی از موقیت ها ٬ قبل از این که فرد در آن قرار گیرد و احساس کندکه می تواند خود را در آن فعلیت بخشد٬ برای او مهم می شود .اهمیت یافتن این موقعیت ها به خاطر تاکیدی است که جامعه بر آنها دارد.مثل راه یافتن به دانشگاه برای دانش آموز دبیرستان
4-چه موقعیت هایی برای فرد اهمیت بیشتری دارند مثال بزنید؟موقعیت هایی که به اعتقاد فرد ٬امکان بیشتری برای فعلیت بخشیدن و نشان دادن خود را فراهم می کنند برای مثال اشتغال موقعیتی است که فرد درآنمی تواند خود را به عنوان شخصی ماهر و متخصص ومدیر به دیگران بشناساند.
5-هویتی که هر فرد برای خود می شناساند مجموعه ای از چه عواملی می باشد؟مجموعه ای از تفاوت ها و تمایز هایی است که فرد در موقعیت های مختلف ودر مقایسه با دیگران٬خود را با آن شناخته و مورد تایید دیگران قرار گرفته است
-ویژگیهای بادوام تر هویت ما چیست؟ویژگی هایی که در موقعیت های بیشتری مورد تاکید قرار می گیرند
7-درچه جوامعی رنگ پوست ازعوامل تمایز می باشند؟ در جوامعی که تبعیض نژادی وجود دارد.
8-چرا موقعیت شغلی ویژگی با دوام هویت می باشد؟زیرا اگرفردی بخش عمده ای از زندگی خود را در موقعیتی به سر می برد ویژگی های مربوط به آن موقعیت ٬جزءموقعیت های با دوام تر هویت او محسوب می شوند
فعالیت ها:
مقایسه کنید.1- کلاس == دانش اموز بازار= خریدار خانه= فرزند مجلس عروسی= میهمان
2-کودکی : بی خیال بودن٬ بازی گوش بودن٬ واسته به دیگران بودن٬ شاد یودن٬ کنجکاو بودن.
نوجوانی:ایرانی بودن٬ عضو گروه هنری بودن٬ دانش آموز بودن٬ اهل تفکر بودن٬ پشتکار داشتنو...
جوانی:هوادار یک حزب سیاسی بودن٬ مستقل بودن٬ دانشجو بودن٬ اهل مطالعه بودن٬ هنرمند بودن٬ شجاع بودن و...
3- خیر
4- شناختی که هرفرد در هر موقعیت از خودش پیدا می کند ٬ هویت او را تشکیل می دهد و هر موقعیت جدید امکان های جدیدی را برای فعالیت و نمایش خود فراهم می کند.
فکر کنید و پاسخ ذهید .
- مدرسه- شاغل شدن- مرگ یکی از اعضای فامیل- مسافرت- دانشگاه رفتن-شرکت در یک مسابقه علمی و....
- طبقه بندی مهم و غیر مهم بودن ان ها قبرعهده دانش اموز است.
- موقعیت هایی برای ما مهم اند که امکان بیشتری برای فعلیت بخشیدن و نشان دادن خود را فراهم می کنند.
فکر کنید و پاسخ دهید ص8.
- مثلا دانشگاه رفتن را در نظر می گیریم
1- این موقعیت در فعلیت بخشیدن به خود تاثیر زیادی دارد٬ زیرا بسیاری از کارهایی که می خواهیم انجام دهیم و از این طریق خود را فعلیت بخشیم ( مثل انتخاب شغل یا ازدواج کردن یا برخورداری از احترام وثروت) منوط به دانشگاه رفتن است.
2- پیامد های آن را می توان در دو بعد فردی (مثل احساس سر خوردگی یا شکست و...) و بعد اجتماعی(مثل تاثیر در انتخاب شغل آینده و ازدواج و...) بررسی کرد.
3-شاید در این مورد ((تاکید جامعه)9 بیش تر باشد و از طرفی موقعیت ها در جریان زندگی اجتماعی برای فرد مهم می شوند.
ب- سناختی که هر فرد در هر موقعیت از خودش پیدا می کند٬ هویت او را تشکیل می دهد٬ بنا براین ثبات موقعیت ها موجب تثبیت هئیت فرد می شود.
مفاهیم کلیدی درس: موقعیت٬ خود٬ هویت٬ موقعیت های مهم٬ تاثیر موقعیت ها بر خود و تاثیر زندگی اجتماعی بر موقعیت ها
خلاصه درس: هر موقعیت جدید امکان های جدیدی را برای فعالیت و نمایش خود فراهم می سازند. و موقعیت هایی که امکان بیشتری برای فعلیت بخشیدن و نشان دادن خود را فراهم می کنند اهمیت بیشتری دارند.
عناوین دیگر درس: اهمیت موقعیت ها در شناخت خود
درس دوم از فصل اول
1-چه زمانی از واژه من استفاده می شود؟زمانی که می خواهیم خود را از دیگران متمایز کنیم وبه دیگران نشان دهیم که بین( من) و دیگران مرزی وجود دارد.
2-چه زمانی از واژه ما استفاده می شود؟زمانی که می خواهیم اعضای گروه را از دیگران متمایز کنیم.
3-نتیجۀ مقایسه افراد با یکدیگر چیست؟پی بردن به تفاوت میان افراد.
4-چرا ما خود را با دیگران مقایسه می کنیم؟برای اینکه در هر موقعیتی خودمان را بشناسیم و بشناسانیم
5-در هر موقعیت برای تعریف خود از چه مواردی استفاده می شود؟ از وجوه تمایز بخش
6-تأکید بر تفاوت و تمایز در چه صورتی به هویت یابی منجر می شود؟ تاکید بر تمایز به خودی خود منجر به هویت یابی نمی شود بلکه این تمایز باید واقعیت داشته باشد و مورد تایید دیگران هم قرار گیرد.
7-تأئید توانایی های فرد توسط دیگران چه تأثیری بر شکل گیری هویت او دارد؟ اگر گروهی خود را برتر ازدیگران بداند اما دیگران این ادعا را نپذیرند این ویژگی برای هویت آن گروه تثبیت نخواهد شد چنانکه اگر کشوری در جهان ادعای صلح طلبی کند اما رفتاری داشته باشد که بر اساس آن جنگ طلب تلقی شود٬ آن ملت٬ صلح طلب نخواهد بود ٬ هر چند٬ خود تصور کند که صلح طلب است. (خرداد85)
8-در چه صورتی می توان تأئید دیگران را برای هویت کسب نمود؟ گرفتن تایید دیگران ٬ مستلزم ((گفتگو )) و استدلال است.
-گفتگو در چه صورتی مفید بوده و به اقناع منجر می گردد؟ در صورتی که طرفین آن بر استلال تکیه کنند و افکار خود را برای یک دیگر توضیح دهند و اگر سخن طرف مقابل را درست و منطقی یافتند بپذیرند.( دی 85)
10-چه ا فرادی در گفتگو سخن یکدیگر را بهتر درک نموده با ذکر مثال توضیح دهید؟ افرادی که داری ارزش ها و باور های مشترک اند٬ برای مثال می توان به گفت گوی دونفر یا دو گروه اشاره کرد که در باره نشانه های دین داری با هم اختلاف نظر دارند . یکی از آنها بر این باور است که دین داری موضوعی شخصی و درونی است و نیازی نیست فرد پایبندی عملی خود را به اعمال و مناسک دینی نشان دهد ٬ در حالی که دیگری بر این باور است که دین داری از راه پایبندی عملی به مناسک دینی حاصل می شود. اگر این دو نفر یا این دو گروه با هم به گفت گو در باره ((دین داربودن)) بپردازند و بخواهند تایید دیگری را را داشته باشند٬ ابتدا باید مبانی خود را در دین داری توضیح دهند و یکی با آوردن دلایل دیگری را قانع کند. پس از آن نشانه های دین داری خود را ارائه دهد.
11-قدرت چه تأثیری در شکل گیری هویت دارد با ذکر مثال توضیح دهید؟در جریان گفت گو و استدلال افراد موضع برابر ندارند. بعضی توانایی بیشتری در قبولاندن نظر خود به دیگران دارند وبهتر می توانند واژه ها و کلمات و قواعد تفکررا به کار ببرند و استدلال کنند. ویا ممکن است جامعه برای سخن طرف مقابل اعبار بیشتری قائل باشد مثل ادعای پلیس در باره یک متهم سابقه دار٬ بیش از سن آن متهم درباره ی خودش پذیرفته است٬ هر چند استدلال متهم قوی تر و محکم تر از استدلال پلیس باشد.
12-چرا در آمریکا رنگ پوست عامل تفاوت محسوب می شود؟ به خاطر توافق ضمنی میان سفید پوستان و سیاه پوستان ٬ البه این توافق را سفید پوستان با اعمال قدرت٬ به سیاه پوستان قبو لانده بودند.
13-در صورتی که سیا هپوستان در مورد تبعیض نژادی تردید نکنند چه واکنشی صورت می گیرد؟ رنگ پوست به عنوان تفاوتی مهم ٬ مورد تاکید قرار می گیرد
مقایسه کنید:
خیر زمانی که در مقابل گروه دیگری قرار می گیرند٬ نوع معرفی آنها تغییر می کند.به عنوان مثال ((هم کلاسی ه در برابر هم)) از واژه من استفاده می کنند تا خود را از دیگران متمایز کنند اما در مقابل افراد کلاس دیگر از وازه من استفاده می کنند تا اعضای کلاس خود را از دیگران ( اعضای کلاس دیگر) متمایز کنند.
نتیجه گرفته می شود که که ما در موقعیت های مختلف خود را به گونه هی مختلف به دیگران معرفی می کنیم.
مقایسه وارزیابی کنید:
به عنوان مثال ممکن است ما خودمان را فردی((درس خوان))معرفی کنیم اگر رفتاری که از ما سر می زند بر خلاف این ویژگی باشد ٬ ادعای ما پذیرفته شده و تایید نخواهد شد٬ هرچند ما خودمان را فردی درس خوان معذفی کنیم.
دلایل دیگران برای نپذیرفتن ادعای ما این است که رفتاری که از ما سر می زند٬ بر خلاف این ویژگی است.
درصورتی که تعریف ما از خودمان مورد تایید دیگران قرار نگیرد سبب می شود که هویت ما نزد آنها تثبیت نشود.
بررسی کنید:
بر عهده دانش اموز است
مفاهیم کلیدی درس: خود- دیگران- وجوه تمایز بخش- هویت یابی- هویت وتایید دیگران-قدرت و هویت- گفت گو و هویت-
خلاصه درس: مقایسه ٬ مبنای شناخت خود است و روند هویت یابی با عوامل دیگری از جمله تایید دیگران٬ قدرت و گفت گو رابطه ای نزدیک دارد.
عناوین دیگر درس: چه عواملی در هویت یابی موثرند
درس سوم از فصل اول
1-چه عواملی شناخت ما را شکل می دهد؟گزارش ها و نقل های دیگران
2-در یک فیلم چه مواردی ما را با واقعیت آشنا می کند؟ نشانه ها ٬ نمادها٬ نوشته ها ٬ گفتارها
3-رسانه ها چگونه ا فکار عمومی را تحت تأثیر قرار می دهند؟ اگر یک گزارشگر ٬ در گزارش خود ٬ از واقعه ای بغا عنوان جنایت یاد کند٬ شناخت متفاوت از آن برای ما پدید می اید تا آن را یک تصادف یا یک اشتباه بخواند.رسانه ها با همین کار می توانند یک واقعه را امری ضد بشری یا انسانی نشان دهند وبه افکار ما جهت دهند.
4-روایت چیست و چه رابطه ای با شناخت دارد؟ آنچه در قالب گفتار ٬ نوشتار و سایر صورت های نمادی بر ما عرضه و ما را از امری مطلع می سازد٬ با عنوان ((روایت)) شناخته می شود. ما از طریق این روایت ها واقعیت را می شناسیم
5-نقش محوری روایت چیست؟ در شناخت ما از ((دیگران)) – چه کسانی که با انها تعامل داریم و چه کسانی که با آنها تعامل نداریم-((روایت)) نقش محوری دارد.
6-با ذکر نمونه ای نقش روایت تصور ما نسبت به آیندگان چیست؟ سیاست مداری که پای سندی را امضاء نمی کند به خاطر این که آیند گان آنرا نفرین می کنند.و یا روایت ادیان و موعودی که خواهد آمد پیش بینی های علمی و یا و عده هایی که سیاستمداران در باره آینده بهتر می دهند٬ همگی روایت هایی هستند که تصور ما را از آینده و آینده گان می سازد
7-رابطۀ روایت با انواع جهان را توضیح دهید؟ما از طریق مطلع می شویم چه کسانی با چه ویژگیها در گذشته زندگی کرده اند٬ معاصران ما چه کسانی هستند وچه ویژگیهایی دارند و آینده گان چگونه زندگی خواهند کرد٬ فراتر ازاین ٬روایت حتی در تصویری که ما از خودمان داریم ٬ نقش مهمی ایفا می کنند.
8-انواع مهم روایت چیست؟ 1- روایت های صوری 2- روایت های واقعی
9-چرا تاریخ نوعی روایت می باشد؟ زیرا تاریخ واقعی است
10-در یک گزارش تلویزیونی با چه عواملی ما از واقعیت آگاه می شویم؟ از طریق گفتار٬ نوشته ها٬ نشانه ها و نمادها.
11-اطلاعات ما در مورد اقدامات کوروش و اسکندر چگونه حاصل شده است؟از طریق روایت
12-روایت صوری چیست و با چه وسایلی ما را آگاه می کند؟ روایت هایی هستند که با توجه به نوع نمادها و نشانه هایی که در آنها به کار رفته است٬ به روایت هایی گفتاری٬ نوشتاری٬بصری٬ از جمله نقاشی٬ عکاسی فیلم٬ مجسمه و... تقسیم می شوند.
13-روایت های ساختگی و واقعی را با ذکر مثال مقایسه نمائید؟ تاریخ در برابر رمان٬ گزارش علمی دربرابر افسانه و اسطوره .
مقایسه و ارزیابی کنید: بر عهده دانش اموز است
تحقیق و ارزیابی کنید: بر عهده دانش اموز است.
مفاهیم کلیدی درس: روایت- تداوم زمانی و هویت های جمعی – احساس ((ما))- جهان گذشتگان – ایندگان و معاصران
خلاصه درس: روایت عامل تداوم زمانی هویت های جمعی است که در قالب گفتار ٬ نوشتار٬ و سایر صورت های نمادی از قبیل تاریخ٬ رمان٬ داستان٬ اسطوره٬ افسانه٬ فیلم و غیره بر ما عرضه می شود و ما را از امری مطلع می سازد.
درس چهارم از فصل اول
1-مبنای شناخت فرد از خودش چیست؟ ویژگی هایی است که هر فرد در پاسخ به سوال من کیستم می دهد
2-ویژگیهایی که ا فراد خود را با آن می شناسند را نام ببرید؟ 1- نقش و عضویت در گروه 2- نسب ونسبت 3- ویژگی های جسمانی 4- ویزگی های روانی و ذهنی 5- ویژگی های اخلاقی 6- مالکیت 7-صرف
3-نقش و عضویت در گروه چگونه باعث هویت یابی می شود؟ نقش و عضویت در گروه یکی از اموری است که فرد خود را با آن به دیگران معرفی می کند.
4-نسب و نسبت چه رابطه ای با هویت یابی دارد مثال بزنید؟ زمانی که فرد مثلا خود را محمدی معرفی می کند یا دیگران اورا با این ویژگی می شناسند٬ از نسب و نسبت خویشاوندی برای شناخت خود استفاده می کند.
5-ویژگیهای جسما نی و روا نی و اخلاقی چگونه باعث هویت می شود؟ زمانی که فرد خود را قوی یا بد منظر٬افسرده یا دارای استعداد خارق العاده ٬ منطقی یا احساساتی می شناسد یا دیگران اورا به این عنوان می شناسند ٬ بر مبنای ویژگی های جسمانی و روانی و ذهنی تعریف شده است.
6-راستگویی و امانت داری و تقوا چه نوع ویژگی می باشد؟ ویژگی اخلاقی
7-تأثیر مالکیت در هویت یا بی را توضیح دهید؟ زمانی که خود را به عنوان مالک فلان مغازه می شناسد یا خود را با لباس ٬ خانه وماشین مدل بالا به دیگران معرفی می کند بر مبنای ماکیت خود را تعریف می کند.
8-هویت یا بی برمبنای مصرف را توضیح دهید؟. این امر به ویژه در محیط های عمومی ( شهر های بزرگ) که افراد از ویژگی های روانی ٬ ذهنی٬ اخلاقی و دینی و پیوند های خویشاوندی و نسبی و گروهی هم مطلع نیستند کردن مصرف ساده ترین راهی است که افراد از طریق آن خود را به دیگران معرفی می کنند.
9-با ذکر مثال توضیح دهید که تولیدگری و خلاقیت چگونه باعث هویت یابی می شود؟هنرمندی که آفریننده یک قطعه موسیقی است ٬ خود را بر مبنای خلاقیت به دیگران معرفی می کند.
10-ویژگیهای که ا فراد خود را به دیگران معرفی می نمایند به چند دسته تقسیم شده توضیح دهید؟ به دو گروه اصلی تقسیم می شوند: 1) بعضی از این موارد شامل اموری است که فرد٬ بدون این که برای کسب آنها تلاشی کرده باشد ٬با انها شناخته می شود٬ مانند نسب ونسبت٬ زیبایی و توتنایی بدنی طبیعی ام2) بعضی دیگر به اموری اشاره دارند که فرد با فعالیت خود ٬ آن ها را کسب کرده است٬ مانند ساده زیستی ٬ تجمل گرایی٬ راست گویی٬ توانایی بدنی که از طریق ورزش حاصل می شود٬ شیک پوشی٬ هنرمندی و دانشمندی.
11-چه ا فرادی از فردیت و خلاقیت بیشتری برخوردارند؟ افرادی که خود را با ویژگی هایی که سهم خلاق ((خود)) در آن بالاست٬ می شناسند و می شناسانند.
12-کشورهای قدرتمند بر چه ویژگیهایی تأکید دارند.چرا؟بر ویژگی هایی که در آنها بر خلاقیت به عنوان یک ویژگی مهم برای تعریف(( خود ))تا کید می شود.
13-در چه جوامعی کارآفرینی بعنوان یک ویژگی مهم شمرده می شود. چرا؟ در جوامع توسع یافته و قدرتمند.
14-ویژگیهای روا نی ا فراد خلاق چیست؟ افراد خلاق 1) از((فردیت)) و استقلال بیشتری بر خوردارند 2) بر دیگران بیشتر تاثیر می گذارند 3)از دیگران و شرایط جبری٬ کمتر تاثیر می پذیرند.
15-پیامدهای تأکید بر خلاقیت برای فرد را بیان کنید؟ این است که افراد خلاق از میزان خشنودی و رضایت بالاتری هم نسبت به دیگران بر خورداند.
مقایسه و ارزیابی کنید: بر شمردن موارد بر عهده دانش اموز است
-باید مشخص شود هر یک از این موارد در کدام دسته از ویژگی ها قرار می گیرد.
- در هریک از این موارد اشاره به ویژگی های که فرد برای تعریف خود از آن ها استفاده می کندو درس می باشند.
- -وجه مشترک نسبتی است که بین این امور و خود در موقعیت های مختلف بر قرار می شود و نشان می دهد که این ها تفاوت های مهم در جامعه اند.
تحقیق و ارزیابی کنید :
- الف) ابوعلی سینا طبیب حاذقی بود- ادیسون مخترع برق بود – شهید فهمیده
- ویژگی های خلاقیت و نو آوری - خلاقیت و نو آوری
ب) انتسابی: نسب و نسبت٬ زیبایی٬ توانایی بدنی ٬ رنگ پوست٬ زشتی
اکتسابی: نقش و عضویت در گروه- ساده زیستی – تجمل گرایی٬ صداقت- توانایی بدنی که از ورزش حاصل شود-هنرمندی- دانشمندی – افسرده بودن- منطقی یا احساساتی بودن- امانتداری- تقوا و ایمان.
- ویژگی هایی که سهم خود خلاق در آنها بالاست
مفاهیم کلیدی: کار آفرینی- مبانی هویت یابی- مصرف و مصرف گرایی – تولید گری و خلاقیت- نقش- نسب و نسبت
خلاصه درس : ویژگی های ذکر شده در درس که افراد خود را با آنها تعریف می کنند از مبانی هویت یابی هستند که در این میا ن نقش تولید گری و خلاقیت مهم تر و اساسی تر است.
عناوین دیگر درس: مبانی هویت یابی- هویت یابی بر مبنای تولید گری و خلاقیت
درس پنجم ازفصل اول
1-وقتی که از منظر ما سخن می گوئیم منظور چه نوع هویتی می باشد؟ از هویت گروه سخن می گوییم که از آن به هویت جمعی هم یاد می کنند.
2-باورهای مشترک هویت یا بی را با ذکر مثال توضیح دهید؟ برای اینکه اعضای یک گروه تعامل پایدار با هم داشته باشند٬ باید درک مشترکی از جهان و موقعیت ها داشته باشند. برای مثال ٬ می توان به باورهای مشترک در یک گروه دینی اشاره کرد : افرادی که خود را مسلمان می دانند٬ همه بر این باورند که جهان خدایی دارد٬خدا خالق جهان است٬ انسانها بنده ی اویند و همه مسلمانان برالدرند. آنها بر اساس همین باورها موقعیت ها را می شناسند و در مقابل آن واکنش نشان می دهند.
4-ارزش ها و هنجارهای مشترک چگونه باعث تمایز گروه ملت می شود؟ زمانی که ازبیرون به افراد گروه می نگریم ٬ هنجارها ٬ باورها و ارزش های مشترک ٬ گروه واعضای آن را از سایرین متمایز می کند: برای مثال ٬ می توان به غذا خوردن اشاره کرد ٬ همه افراد انسانی به غذا نیاز دارند اما زمانی که یک فرد ژاپنی در برابر یک آلمانی قرار می گیرد٬ در شیوه غذا خوردن از هم متمایز می شوند. شیوه غذا خوردن ٬ در واقع ابداع این دو فرد نیست بلکه بر خاسته از هنجار هایی است که جامعه به افراد خود می آموزد.
5-عواملی که باعث تعامل مستمر بین ا فراد است چیست؟ مکان مشترک٬ زبان مشترک٬باورها و ارزش هاي مشترك
6-مکان چگونه باعث تمایز گروه می شود؟ لزوم وجود مکانی برای ادامی حیات گروه٬ سبب می شود تا مکان متعلق به گروه ارزشی متفاوت با سایر مکانها بیابد٬ به نحوی که در باورهای گروه ٬مکان گروه ٬ ارزشی متفاوت با سایر مکانها می یابد. همچنین٬ آنچه در مکان مشترک قرار دارد٬ ارزشی متفاوت می یابئ و عاملی برای تمایز می شود.
7-زبان بعنوان یکی از عوامل تمایز گروه ملت را توضیح دهید؟اعضای گروه باید از مقاصد هم مطلع شوند و بتوانندمنظور خود را به دیگران بفهمانند و گرنه تعامل آن ها ممکن نخواهد بود . زبان وسیله این فهم متقابل است. با توجه به نقشی که زبان در تداوم گروه داد ( هم در تداوم اعضا و هم درک شباهت ها) ربان از عوامل متمایز کننده ی گروه ها ٬ به ویزه گرو های سرزمینی است.
8-ادبیات شامل چه عواملی می شود و چگونه باعث تمایز می گردد؟ درون هر زبان گفتاری نوع ویژه ای از گفتارها و نوشتارها شکل می گیرد که از آن به عنوان ادبیات یاد می شود شامل شعر ٬ رمان٬داستان٬ نثر ٬ ضرب المثل ها و... می شود.
9-در ادبیات ایرا نی و فرا نسوی را با چه چیزهایی می شناسیم؟ ایرانی را با(( رباعیات)) خیام و((مثنوی)) مولانا و فرانسوی را با (ببینوایان )) ویکتور هوگو
10-موسیقی بتهوون و تابلوهای نقاشی کمال الملک جزء کدام عامل تمایز ملت می باشد؟ هنر و صنایع دستی
11-تاریخ بعنوان عامل تمایز چگونه می تواند نقش خود را ایفاء کند؟ کسانی که برای مدت زیادی با هم زندگی می کنند٬ به اقتضای زندگی گروهی٬ سرنوشت مشترکی می یابند که به صورت خاره(سرگذشت)در می آید و از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود . که همان تاریخ گروه است و عامل تمایز گروه ها می باشد.
12-مفاخر و قهرما نان چه تأثیری بر شکل گیری ملت و تمایز آن دارند؟ با اقدام و عمل خود می توانند موجب تغییرات اساسی و مهم وبه بیانی ((سرنوشت ساز))در جامعه باشند.مثل دانشمندانی که با اختراع وسیله ای موجب رفاه عمومی شده یا به قدرتمندی جامعه کمک کرده است.
ایرانی بازگشت به خویشتن- احیاگری مفاهیم کلیدی: گفت گوی تمدن ها- موقعیت های مهم
خلاصه درس: این سوال همواره برای ایرانی وجود داشته است که در برابر دیگران خود را چگونه تعریف کند. با تقسیم بندی تاریخ ایران به باستان٬ اسلامی و جدیددر هر دوره تعریفی برای ایرانی بودن ارائه می شود.
درس ششم از فصل اول
1-تعلق چیست؟از ااحساس مثبت نسبت به ویژگی هایی که فرد خود را با آن می شناسد و دیگران او را به آن ویژگی ها می شناسد.با عنوان تعلق یاد می کنند.
2-آیا میزان تعلق در ا فراد یکسان است مثال بزنید؟خیر به عنوان مثال برخی از ایرانیان نسبت توهین به مقامات ایران واکنشی نشان نمی دهنداما برخی دیگرواکنش شدید از خود نشان می دهند
3-آیا ا فراد در میزان تعهد با هم تفاوت دارند چرا؟ خیر ٬افراد مانند تعلق در داشتن تعهد به یک ویژگی نیز باهم تفاوت دارندزیرا ممکن است افراد از شناسانده خود باویژگی های خود احساس خشنودی یا ناخشنودی کند و این از پیوند عاطفی ما سرچشمه برای حفظ میراث فرهنگی تلاش برای تداوم هویت ملی می باشد؟ زیرا میراث فرهنگی مجموعه آثاری است که هر کدام به نحوی هویت جمعی یک جامعه را نشان می دهد لذا تلاش برای حفظ و نگهداری آن تلاشی برای حفظ هویت جمعی است.
مقایسه و تحلیل کنید: مسلمان بودن ٬ تکلم به زبان فارسی و.......
تحقیق کنید:
الف) مهمان نوازی٬ با استعداد بودن٬ مهربان بودن٬ موفقیت در رشته های هنری علمی و ورزشی.
ب) مهمان نوازی ٬ باورهای سنتی٬ گویش و زبان لری٬ لباس محلی
مفاهیم کلیدی: هویت جمعی٬ ادبیات باورها٬ ارزش ها و هنجارهای مشترک٬ مکان٬ زبان٬ هنر ٬ تاریخ ٬ مفاخر و قهرمانان٬ میراث فرهنگی
خلاصه درس: هویت های جمعی به وسیله ی عواملی از جمله مکان٬ زبان٬ هنر ٬ تاریخ٬ میراث فرهنگیو.... متمایز می شوند که به آنها امور متمایز کننده((مای)) ملی با دیگران می گویند
عناوین دیگر : امور متمایز کننده مای ملی با دیگران
درس هفتم از فصل اول
1-انواع تقسیم بندی ایران برحسب تاریخ را نام ببرید؟ باستان ٬ اسلامی٬ جدی
2 -دورۀ باستان ایرا نی با چه ویژگیهایی شناخته می شود؟ در این دوره ایران با تشکیل امپرا طوری های متعدد٬ خود را به دیگران معرفی می کند. کورش و برخورد آمیخته با مهربانی او با ملل تحت سلطه٬داریوش و فرمان او در بیستون٬مقاومت آریوبرزن در مقابل اسکندر٬ ایجاد امپراطوری اشکانی و ساسانی و آیینی که بر قلمرو این امپراطوری ها حاکم بوده٬ قدرت این امپرا طوری در مقابل رم و طرح ایران به عنوان یکی از قدرت های بزرگ جهانی آن زمان
دورۀ اسلامی از چه زما نی آغاز و نقش ایرا نی در تمدن اسلامی را بنویسید؟ از زمان ورود اسلام به ایران در این دوره ایرانی با پذ یرفتن اسلام و سهم بالای اندیشمندان ایرانی در بسط و تمدن اسلامی و عرصه های مختلف زندگی مسلمانان که بدون آن نمی توان تمدن اسلامی را شناخت
3-در دورۀ اسلامی ایرا نی را با چه ویژگی می شناسیم؟ ایرانی بودن در درون فرهنگ و تمدن اسلامی و براساس سهمی که در ساختن آن داشته است تعریف می شود ٬ نه بر مبنای تمدن ایرانی در مقابل تمدن های دیگر و سهم ایران در قدرت و ثروت جهانی.
4-دورۀ جدید از چه زما نی آغاز شده و عوامل تأثیرگذار بر آن را بنویسید؟ دوره ای است که با گسترش و توسعه ی نفوذ فرهنگ غرب پدید امد. تغییراتی که ااز درون و برون در غرب پدید آمدبا عث شکل گیری تمدنی جدید شد که طی چند قرن بعد از رنسانس٬ روز به روز بر گستره آن افزوده شده است
5-در دو قرن اخیر ایرا نی در مقابل اروپایی چگونه جلوه گر می نماید؟در این دو قرن ایرانی در مواجهه با غرب سه واکنش متفاوت از خود نشان داد :1)بعضی واقعیت غرب را نادیده گرفتند و معتقدند که با تکیه بر میراث گذشته می توانند به زندگی خود ادامه دهند 2)بعضی خود را در مقابل غرب باختند و کوشیدند که با شبیه شدن به غرب و به بیانی سرتا پا غربی شدن٬ خود را از این ضعف ها برهانند3) گروهی دیگر ٬ به جای بی توجهی به جای بی توجهی به غرب یا فراموش کردن خود در مقابل آن ٬ راهی میانه را پیمودند. آنها ضمن توجه به قدرت و ثروت غرب و سر چشمه های آن معتقدن که باید گذشته خود را باز شناسیم و در همان حال ٬ ضعف هایمان را جبران کنیم. در عین حال ٬ بررسی کنیم که در جهان کنونی چه جایگاهی و از زندگی جهانی٬ چه سهمی می توانیم داشته باشیم.
6-دوران بازگشت به خویش و احیاگری چیست؟یعنی پذیرفتن واقعیت ثروت و قدرت غرب و شناخت گذشته خویش و جبران کردن ضعف های خود
7-طرح گفت و گوی تمدنها چه نقشی در شناخت ایرا نی دارد؟ این طرح از سوی ایران سبب شد که ایرانی از موضعی منفعل به موضعی فعال وارد شود.
نمونه بیاورید:
باستان – اسلامی- معاصر
-در متن درس است
در متن درس است
تحقیق کنید:
الف) ما ایرانی ها با شعار ((بازگشت به خویشتن)) و ((احیا گری)) و با تکیه بر میراث فرهنگی و گفت گو در عرصه جهانی می توانیم سهم بیشتری از قدرت و ثروت جهانی را داشته باشیم.
ب) با فعالیت و تحقیق و پژوهش٬ گسترش سطح آگاهی و تحصیلات خود٬ رعایت بهداشت٬ صرفه جویی و جلوگیری از مصرف بی رویه
- با انجام دادن موارد فوق می گیرد
4-تعهد چیست؟ یعنی احساس وفاداری به ویژگی هاییی که خود را باآن می شناسد
5-را بطۀ تعلق و تعهد را بیان نمائید؟ با افزایش تعلق افراذ به یک ویژگی ٬ تعهد به یک ویژگی نیز افزایش می یابد. در واقع ٬ کسانی که می گویند (( به ایرانی بودن خود خیلی می بالند)) بیش از کسانی که چنین احساسی ندارند٬ خود را موظف به انجام دادن کاری برای ایران میدانند .
6-خودشیفتگی را با ذکر مثال توضیح دهید؟کسی که علاقه زیادی به خود دارد و این علاقه سبب می شود بدی های خود را نبیند. مثل سنت گراها
7-در مورد غرب چند نوع واکنش وجود دارد توضیح دهید؟ سه نوع:1) گروه اول دیدی سراسر منفی نسبت به غرب داشتند ٬فقط بر آنچه خود داشتند ٬ تاکید می کردند و آنها را بدون انتقاد٬اموری مثبت میدیدند.2) گروه دوم برعکس اولی ٬ نگاهی بدبینانه به ایرانی داشتند و روایتی را پذیرفته تند که عمدتا بر بدی ها و زشتی های ایرانی تاکید می کرد.در مقابل نسبت به غرب نگرشی خوش بینانه و مثبت داشته اند که آنها را از دیدن بدی های غرب باز می داشتند این گروه خود را متعهد می دیدند که گذشته خود را فراموش کنند و ویژگی های ((دیگری))(غرب را اقتباس حتی تقلید کنند 3) گروه سوم افرادی بودند که نه به ایرانی نگاهی مطلق داشتند(مثبت یا مت نفی) ونه به غرب بلکه با نگاهی انتقادی که بر وجوه مثبت هویت ایرانی و دیگری (غرب) تاکیدمی کردند٬ خود را متعهد می دیدندکه خوبی های غرب را اقتباس کنند و ویژگی های بد خود را نیز تغییر دهند این گروه خود را متعهد می دانستند که ضمن نقد زندگی خود و غرب در راستای وجوه مثبت هر دو حرکت کنند.
8-چرا تقلید از غرب مطلوب نمی باشد؟ زیرا سبب می شود که ویژگی های مثبت خود را فراموش کنیم و بر بدی ها وزشتی های خود تاکید کنیم و در مقابل بدی ها و زشتی های غرب را فراموش کنیم.
9-بهترین گروه در مقا بل دیدگاه غرب چه کسا نی هستند و چه نظری دارند؟ گروه سوم هستند که با دیدی انتقادی که بر وجوه مثبت ایرانی و دیگری (غرب ) تاکید دارند این گروه متعهد هستند که خوبی های غرب را اقتباس کنند و ویژگی های بد خود را نیز تغییر دهند.
بررسی و ارزیابی کنید:
به دلیل پیوند عاطفی ما نسبت به احسلس ایرانی بودن است
نتیجه گیری کنید:
از تفاوت پاسخ ها نتیجه گرفته می شود که افراد نسبت به احساس ایرانی بودن تعلق بیشتری و بعضی تعلق کمتری دارند و دلیل آن نیز پیوند عاطفی افراد نسبت به احساس ایرانی بودن است
تحلیل و ارزیابی کنید:
- هنگامی که فرد نسبت به یکی از ویزگی های خود تعلق و تعهد بیشتری دارد که به تعهدات خود در حد اعلا عمل کند و تمامی مسئولیت های خود را به خوبی و در حد کمال انجام دهد.
- - در این حالت قوم گرایی رواج می یابد٬ اتحاد و همبستگی اقوام سست می شود٬ کشور در برابر دشمنان خارجی آسیب پذیر می گردد٬ وحدت ملی از بین می رود.
- - ویژگی های ایرانی نمونه عبارتند از: 1- برای دفاع از سرزمین و کشور خود تلاش می کند 2- برای سر بلندی ایران فعالیت می کند 3-کسانی که برای ایران افتخار می آفرینند٬ گرامی می دارد 4- در مواقع سختی ایرانی های دیگر را یاری می دهد 5- به هم وطنان خود کمک می کند و......
- مفاهیم کلیدی : تعلق٬ تعهد٬ میزات تعهد وتعلق
- خلاصه درس : افراد ممکن است نسبت به ویژگی های که خود را با آن ها می شناسند٬ احساس تعلق و تعهد داشته باشند. افراد در میزان تعلق و میزان تعهد با هم تفتوت دارند.
- عناوین دیگر درس: چه قدر به ایرانی بودن خود افتخار می کنیم- علل تفاوت افراد در میزان تعلق چیست.
پاسخ نمونه پرسش هاي پايان فصل اول (هويت )
جدول
|
سال تحصيلي |
پذيرفته شدگان زن |
پذيرفته شدگان مرد | ||
|
1362 |
32در صد |
68درصد | ||
|
1379 |
60درصد |
40درصد | ||
از اطلاعات مندرج در جدول بالا چه نتيجه اي مي گيريد؟
در مدت 17 سال پذيرفته شدگان زن نزديك به دو برابر شده است و سهم مردان 20 در صدنسبت به سال 1362 كاهش يافته است و اين امر نشان دهنده تغيير نگرش زنان نسبت به تحصيل مي باشد.
الف - به چه علت ميزان پذيرفته شدگان زن نسبت به مردان افزايش يافته است؟
اين مسئله ميتواند علل مختلفي داشته باشد كه عبارتند از:
برنامه ريزي هاي كلان توسط سياست گذاران جامعه در جهت ادامه تحصيل دختران(حمايت و سرمايه گذاري)
تغيير نگرش جامعه نسبت به حقوق زنان
افزايش مشاركت اجتماعي زنان
تلاش زنان براي دستيابي به تحصيلات عالي همدوش مردان
بالا رفتن سن ازدواج و افزايش امكان ادامه تحصيل دختران
افزايش حس استقلال طلبي و اعتماد به نفس زنان در عرصه هاي مختلف كه ميتواند در بلند مدت بر اعتماد به نفس مردان تأثير منفي داشته باشد.
تأثير ميزان تحصيلات بر شغل و درآمد زنان
كاهش انگيزه مردان به تحصيل به علت كم شدن فرصت هاي شغلي و انجام خدمت وظيفه اجباري
كم شدن ارزش علم در مقابل ارزش شدن ثروت در جامعه وتمايل مردان براي دستيابي به مشاغل پردرآمد
ب - به نظر شما اين امر چه تأثيري بر هويت يابي دختران و پسران دارد؟اين امرباعث نگرش مثبت زنان نسبت به هويت جنسي خود گرديده و اعتماد به نفس اين افراد را بالا مي برد اما در پسران هم مي تواند موجب كاهش اعتماد به نفس آنان گرديده و هم ميتواند زمينه را براي خلاقيت هاي جديد در پسران آماده كند
2-با كمي دقت به پيرامون خود درمي يابيم كه افراد در معرفي خود به ديگران از روشهاي متفاوتي چون تبليغ شخصي،نمونه جلوه دادن خود،شكسته نفسي،تهديد،تضرع و چاپلوسي استفاده ميكنند.
الف- چرا بعضی از افراد برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران از اعمالی مانند چاپلوسی ، تهدید و تضرع استفاده می کنند ؟افرادی که از این روش ها استفاده می کنند یا نتوانسته اند از سایر ويژگی ها در معرفی خود استفاده کرده و یا هیچ ویژگی مثبت و خلاقی ندارند . و نمی توانند برای معرفی خود ( هویت ) تولید گری و خلاقیت داشته باشند .
ب - بین کاربرد این روشها و هویت چه رابطه ای وجود دارد ؟این افراد از هویت سالمی برخوردار نبوده و هویت کاذب پیدا می کنند زیرا نمی توانند از راههای مثبت دیگران را تحت تأثیر قرار دهند و می خواهند به وسیله چاپلوسی و تهدید و تضرع نقاط ضعف خود را بپوشانند .
3- ترانه های قومی شامل ادبیات ، اشعار ، کلام و جمله هایی .است که در قالب تصنیف در هر منطقه رواج دارند و مردم دهان به دهان آن را زمزمه می کنند . به ترانه های قومی زیر توجه کنید : ( صفحه 51و 52)
الف- این ترانه های قومی چه ویژگی هایی دارند ؟ارزشهای مشترک عشق به وطن – علاقه همه ایرانیان به کشور خود – جانبازی در راه وطن – تعلق و تعهد نسبت هویت ملی و هویت ایرانی .
ب- از ویژگی های مشترک آنها چه نتیجه ای می گیرید ؟اینکه اقوام مختلف ( ترک ، بلوچ ، کرد ، عرب و ... ) قبل از اینکه بر ارزشها و علایق قومی خود اشاره کنند بر ایرانی بودن خود تأکید می کنند و این امر هویت ملی آنها را تقویت می کند .
ج- آیا ترانه های قومی دیگری را می شناسید که این معانی را در بر داشته باشند . نمونه هایی از آن را ذکر کنید .بلی ، تاریخ ادبیات کودکان ، دیوان شهریار ( حیدربابا ) ، شعر دایه دایه وقت جنگه ، باز هوای وطنم آرزوست
د- چگونه می توان این ویژگی های مشترک را تقویت کرد ؟از طریق : رسانه های جمعی ، برگزاری دوره های ایرانگردی و شناخت اقوام مختلف ، استفاده از زبان مشترک شناخت گذشتگان خصوصاً مفاخر ملی ، پرهیز از طرح مطالب تفرقه انگیز و ایجاد زمینه برای برقراری ارتباط بین متخصصان و اندیشمندان ایرانی در داخل و خارج از کشور .
4- به این دو روایت از آینده خانواده و جامعه توجه کنید .(صفحه 52 و 53 )
الف- هر یک از این دو نوع روایت جهان آینده را چگونه برای شما تصویر می کند ؟در روایت اول جهان انسانی مملو از محبت و روابط عاطفی و ارتباطات گسترده انسانی را به تصویر کشیده و روایت دوم جهانی ماشینی و فاقد احساس و روابط عاطفی که می توان مرگ انسان و انسانیت را در آن به خوبی مشاهده نمود ، به تصویر در آورده است . بنابراین طبق روایت اول خانواده مستحکم شده و افراد در جهان آینده به تشکیل خانواده ترغیب می شوند و در روایت دوم نقش خانواده کمرنگ شده و تشکیل خانواده ضد ارزش تلقی می شود .
ب - شما نسبت به هر یک از این دو روایت چه احساسی دارید ؟روایت اول بدون قضاوت نسبت به خانواده تغییردر کارکردهای آن را نسبت به گذشته بیان می کند . در حالی که روایت دوم علاوه بر اشاره به تغییر شکل خانواده و کارکردهای آن ، دیدگاهی منفی نسبت به خانواده را به خواننده القاء می کند.
ج - به نظر شما آینده خانواده چه خواهد شد به عبارت دیگر روایت شما از آینده خانواده چیست ؟به نظر من با توجه به اینکه خانواده هسته اولیه هر جامعه می باشد هرگز از بین نخواهد رفت ، هرچند شکل روابط افراد در درون آن تغییر کند و در آینده نهاد خانواده به حیات خود ادامه خواهد داد .
5- چرا شناخت از خود در افراد هر نسل با نسل پیش تفاوت دارد ؟ چرا فرزندان شبیه پدران و مادران خود نیستند ؟ چرا جوانان در نوع ویژگی هایی که می خواهند خود را با آن تعریف کنند با والدین خود اختلاف دارند؟زیرا ارزشها و شرایط عمل در زندگی اجتماعی دو نسل با یکدیگر همسان نیستند . تغییر نظام اجتماعی در هر دوره افراد را در معرض ارزشهای مختلفی قرار می دهند و همین امر باعث تفاوت در اجتماعی شدن افراد در نسل های متفاوت می گردد . علم و تکنولوژی هر روز پیشرفت می کند و نیازهای جدیدی سر برمی آورند که برای نسل قبل نامفهوم تلقی می شود . همچنین امروزه فرزندان در معرفی خود از ملاک های جدیدی مانند تحصیلات ، شغل ... ( معیارهای اکتسابی ) استفاده می کنند .
6- چرا جوانان در بخش های مختلف زندگی اجتماعی در هویت یابی راه های متفاوتی را می پیمایند ؟زیرا امکانات آموزش ها و راههای جامعه پذیری آنها با یکدیگر متفاوت است . محیط های مختلف مانند کشورها، شهرها و روستاها باورها و ارزش های یکسانی ندارند همچنین نگرش قشرهای مختلف به این پدیده یکسان نیست به همین سبب راههای هویت یابی افراد نیز متفاوت است .
7- فلسفه برپایی مراسمی به عنوان بزرگداشت عطار نیشابوری ، بزرگداشت حافظ ، هزاره فردوسی ، سال جهانی مولوی و نظایر آن چیست ؟آشنایی مردم با مشاهیر و دانشمندان ایرانی ، تقویت هویت ملی ، ایجاد روحیه تعلق و تعهد به فرهنگ غنی ایرانی، احترام به هویت ملی ، آشنایی مردم با الگوهای مناسب ، تکیه بر توانائیهای قوم ایرانی ، شناساندن فرهنگ و هویت ایرانی به جهانیان و ...
8- چرا باید با میراث فرهنگی خود آشنا شویم ؟زیرا میراث فرهنگی بخشی از هویت ماست و نشان دهنده ارزش ها و باورهای مشترک مردم می باشد .بنابراین برای حفظ هویت تاریخی، ملی خودباید باآن آشنا شویم تا از طریق آن هویت جمعی ما حفظ شده و تداوم یابد .
9- چرا سازمان هایی مانند میراث فرهنگی و جهانگردی برای حفظ و مرمت آثار باستانی تشکیل می شوند ؟زیرا این آثار یادآور خاطرات مشترک ایرانیان است ، ارزش ها و باورهای جمعی را نشان می دهد ، به هویت یابی نسل جوان کمک می کند و نگهداری از این آثارنشانه تعلق خاطر و تعهد ما به هویت جمعی و ملی خودمان محسوب می گردد .
10- ایرانگردی و جهانگردی در شناساندن «ما» ی ملی و به طور کلی «ما»ها چه نقشی دارند ؟ایرانگردی و جهانگردی می تواند افراد را با فرهنگ ، گویش ها ، آداب و رسوم ، هنر و صنایع اقوام مختلف در ایران وجهان آشنا نماید . و از این طریق افراد می توانند به باورها و ارزش های مشترکی که با مردم خود و جهان دارند پی برده و «ما» ی ملی و « ما» ی جهانی آنان تقویت گردد .
11- آیا تبلیغات تلویزیونی را هم می توان نوعی روایت تلقی کرد ؟ چرا ؟بله ، زیرا با ارائه تصاویر ، جهان را برای افراد روایت وتفسیر می کند و همچنین برداشت های افراد از این تبلیغات متفاوت است ، همچنین تبلیغات تلویزیونی می تواند بینندگان را با بخش هایی از واقعیت یک کالا آشنا نماید .
سوالات درس اول از فصل دوم
1-بعد از جنگ جهانی دوم چه تفاوتهایی آفریقای جنوبی را از سایر کشورهای صنعتی متمایزمی ساخت؟ تفاوت عظیم ثروت و فرصتها و از همه مهمتر تفاوتهای عمیق و فراگیری که سیاه پوستان وسفید پوستان را از هم جدامی کرد و قانون نیز از ان پاسداری می کرد.
2-مبنای برخورداری نابرابر از مزایای اجتماعی را می توان در چه عواملی دانست؟ ویژگی هایی است که افراد بر مبنای آن از هم متمایز می شوند
3-درجامعه آفریقای جنوبی مبنای برخورداری نا برابر از مزایا چه عاملی بوده است؟ ویژگی رنگ پوست است
4-دربرخورداری ازمزایا چه عواملی نقش دارند؟ 1) ویژگیها که افراد بر اساس آن از هم متمایز می شوند2) ارزشها و باورهای افراد3)ویژگی های که محرومیت یا برخور داری از نقشها می شود
5-چرا در یک جامعه افراد بصرف داشتن یک ویژگی از مزایا محروم می شوند و در مقابل با داشتن یک ویژگی دیگر موجب برخورداری بیشتر از مزایا می شوند؟ پاسخ همان پاسخ سوال 4 است
6-چه تفاوت هایی میان ویژگی هایی که موجب برخورداری از مزایا و ویژگی هایی که موجب محرومیت از مزایا می شود وجود دارد؟ ویژگی هایی که سبب برخورداری از مزایا می شوند در جامعه ارزشمند هستند ولی ویژگی هایی که سبب محرومیت افراد می شوند ارزشمند نیستند.
7-مبنای برخورداری بیشتر یا کمتر از مزایا در یک جامعه یا گروه چیست؟ نقش هایی است که افراد بر عهده دارند
8-در توجیه برخورداری بیشتر مردان نسبت به زنان ممکن است چه استدلال هایی وجود داشته باشد؟مردها نسبت به زنان توانایی بیشتری دارند٬ مرد ها مسئولیت پذیرترند ٬مردها با هوشتر از زنان هستند.
9-اگر در جامعه ای سیاهان نسبت به سفید پوستان از مزایای کمتری بهره مند می شوند نتیجه چیست؟ نتیجه ارزش کمتر سیاه پوستی در برابرسفید است
10-برخورداری بیشتر زیبا رویان از مزایا به علت چیست؟به علت ارزشمندی زیبایی در آن جامعه است.
11-ویژگی ها به چند صورت موجب برخورداری از مزایا می شوند؟ به دو صورت یکی مستقیم و دیگری غیر مستقیم
12-اگر داشتن یک ویژگی فرد را از اشغال یک نقش با معیارهای تعیین شده از سوی جامعه محروم کند چه چیز را موجب می شود؟ موجب برخورداری کمتر او از مزایا می شود.
13-اگر داشتن یک ویژگی راه را برای اشغال یک نقش با معیارهای تعیین شده از سوی جامعه هموار کند چه چیز را موجب می شود موجب برخورداری بیشتر فرد از از مزایای اجتماعی می شود.
14-در آفریقای جنوبی محروم شدن سیاهان از بسیاری از مزایا تا حد زیادی نتیجه ی چیست؟مثال بزنید؟ نتیجه محروم شدن آنها از نقش هایی است که رخورداری زیاد از مزایا را به همراه دارد. مثلا در حالی که سفید پوستان می توانند به مدارج بالای حکومتی و اداری برسند و در دانشگاهها ی معتبر تحصیل کنند٬ سیاهان به خاطر سیاهی پوست٬ از دست یابی بها این مدارج محرومند.
درس دوم از فصل دوم
1-ویژگی ها و مزایا در جامعه بر چه اساسی تقسیم می شوند؟ بر مبنای ویژگی های انتسابی و یا اکتسابی
2-در چه نظام های اجتماعی مزایا بر مبنای ویژگی های انتسابی توزیع می شوند؟ کاستی و بردگی
3-نمونه هایی از نظام بردگی در سده های گذشته نام ببرید وبنویسید این نظام از چه زمانی ریشه کن شد؟ رم و امریکای قرون 18و 19 از حدود یک قرن پیش به تریج ریشه کن شد و امروزه به طور کامل نا پدید شد.
4-کاست به چه معناست و این نظام به چه رتبه هایی اشاره دارد؟ به معنای نژاد یا گوهر پاک است این نظام به رتبه هایی اشاره دارد که افراد عضو آن ها بر مبنای اعتقاد به پاکی و ناپاکی طبیعت خود٬ حق گذر به رتبه های دیگر ندارند و باید شرایط ویژه ای را در رفتار واعمال خود و رابطه با اعضای رتبه های دیگر رعایت کنند.
5-نظام کاستی بر چه اساسی رتبه بندی می شد و این نظام در چه جوامعی وجود داشت؟است این نظام به رتبه هایی اشاره دارد که افراد عضو آن ها بر مبنای اعتقاد به پاکی و ناپاکی طبیعت خود٬ حق گذر به رتبه های دیگر ندارند و باید شرایط ویژه ای را در رفتار واعمال خود و رابطه با اعضای رتبه های دیگر رعایت کنند
6-در جوامع صنعتی جدید مزایا بر چه مبنایی توزیع می شود؟ بر اساس ویژگی های اکتسابی ٬ مانند مهارت٬ تحصیلات٬ خلاقیت و کار آفرینی .
7-در طول تاریخ هرچه به زمان حال نزدیک می شود نا برابری بر مبنای ویژگی های انتسابی و اکتسابی چگونه است؟ نابرابری بر اساس ویژگی های اکتسابی بیشتر و بر اساس ویژگی های انتسابی کمتر می شود.
8-داوری در مورد نا برابری ها در جامعه بر چه مبنایی انجام می شود؟مثال بزنید؟ بر مبنای ارزشهای آن جامعه می باشد مثلا از دید اعضای جامعه ای که در آن مقام پادشاهی به وراثت به دیگران می رسد ٬ اگر این قدرت به کس دیگر واگذار شود ناعادلانه است.
9-آیا ویژگی های انتسابی در برخورداری از مزایا امری طبیعی است یا نوعی تبعیض به حساب می آید؟ اگر در جامعه ای تمایز افراد بر اساس امور انتسابی ٬ طبیعی یا خدایی تلقی شود٬ این نوع تمایز ها٬ ارزشی متفاوت می یابند و مبنای بر خورداری متفاوت از مزایا می شوند.اما در جوامعی که اعتقاد به برابری انسانها در بدو تولد وامکان ترقی و کمال برای همه ٬ باوری پذیرفته شده است ٬ امور انتسابی ارزشی ندارند و یا در مرتبه دوم اهمیت قرار دارند. به همین علت٬ اگر افراد به خاطر آن چه به آنها نسبت می دهند٬ از مزایا محروم شوند یا برخوردار شوند٬ این امر ٬ بی عدالتی است و نوعی تبعیض است.
10-اگر در جامعه ای تمایز افراد از یکدیگر بر اساس امور انتسابی،طبیعی یا خدایی تلقی شود این نوع تمایز ها چه نقشی در برخورداری از مزایا دارند؟ این نوع تمایزها ارزشی متفاوت می یابند و مبنای برخورداری متفاوت از مزایا می شوند. در این صور ت توزیع نابرابر مزا یا بر مبنای این ویژگی ها عادلانه است.
11-در جوامعی که اعتقاد به برابری انسانها وامکان ترقی برای همه وجود دارد چه اموری بی عدالتی وتبعیض شناخته می شود؟ برخورداری افراداز مزایا بر اساس ویژگی های انتسابی .
12-در جامعه ای که شایسته سالاری وجود دارد چه ویژگی هایی معیار انتخاب افراد قرار می گیرد؟ ویژگی های اکتسابی
13-جامعه ی شایسته سالار به چه جامعه ای گفته می شود؟ جامعه ای است که در آن اعتقاد بر این است که مزایا باید بر مبنای ویژگی های اکتسابی توزیع شوند و افراد در صورت کسب صلاحیت ها و توانمندی هایی که در افای نقش ها دارند٬ از مزایای مربوط به آن نقش بر خوردارمی شوند.
درس سوم از فصل دوم کتاب جامعه شناسی(2)
1-درباره ی توزیع ثروت در جامعه چه وضعیتی وجود دارد؟ در هرجامعه یا واحد اجتماعی ٬ در هر دوره ی ٬ میزانی از ثروت تولید می شود. این ثروت ممکن است بین مردم یا گروه هایی٬ به طور مساوی تقسیم شود یا این که بر مبنای هنجار هایی که وجود دارد ٬ به بعضی از افراد سهم زیادی از آن ثروت برسد و به بعضی٬ سهم اندکی
2-منظور از تراکم ثروت در جامعه چیست؟ وقتی که بخشی از جمعیت جامعه هر روز ثروت بیشتری جمع می کنند و بخش دیگر ٬ سهم اندکی از ثروت نصیبشان می شود؛ به این حالت ٬ که طی آن ثروت نزد بخشی از جمعیت جمع می شود٬(( تراکم ثروت)) می گویند.
3-مالکیت خصوصی چگونه موجب تراکم ثروت در جامعه می شود؟وقتی فرد مالک در امد خود باشد می تواند در آمد خود را به شکل ثروت برای خود حفظ کند یا برای کسب ثروت بیشتر سرمایه گذاری کند ٬ سرمایه گذاری مجدد٬ موجب کسب ثروت بیشتر و ادامی سرمایه گذاری می شود که خود منجر به افزایش ثروت و تراکم آن می شود.
4-چرا مالکیت عمومی موجب تراکم ثروت در جامعه نمی شود؟ چون ثروت نزد دولت انباشت می شود و افراد سهمی از ثروت ندارند.
5-درچه جامعه ای تراکم ثروت صورت می گیرد و در چه جوامعی تراکم ثروت بوجود نمی آید؟ در جواعی که مالکیت خصوصی را پذیرفتهئ اند تراکم ثروت صورت می گیرد و در جوامعی که ماکیت عمومی را پذیرفته اند تراکم ثروت به وجود نمی آید.
6-نمونه هایی از جوامع نام ببرید که در آن تراکم ثروت صورت می گیرد؟ جوامعع ((لیبرال))
7-نمونه هایی از جوامع نام ببرید که ثروت نزد دولت متراکم می شود؟ جوامع کمونیستی یا سوسیالیستی
8-به چه جوامعی لیبرال وبه چه جوامعی کمونیست یا سوسیالیست می گویند؟ به جوامعی که اصل مالکیت خصوصی را به طور وسیع پذیرفته اند ((لیبرال)) و به جوامعی که اصل مالکیت عمومی را به طور وسیع و در همه زمینه ها پذیرفته اند٬ جوامع سوسیالیست یا کمونیست کی گویند.
9-تراکم ثروت صرفه نظر ازپیامد های مثبت آن چه پیامدهای منفی به دنبال دارد؟ شکل گیری روابط خصمانه بین بخشهای مختلف جامعخ و به تبع آن٬ گسترش و افزایش پدیده هایی چون جرم و جنایت٬ شورش ٬ خشونت٬ و بی ثباتی و در مواردی انقلاب
10-تراکم ثروت در جوامع سوسیالیستی چه پیامدهای منفی دارد؟ موجب بروز فاصله و شکل گیری روابط خصمانه بیبن مردم و ئولت می شود. در این گونه جوامع٬ میزان شیوع ((فساداداری)) بیش از جوامعه دیگر است.
11-وجود پیامدهای منفی تراکم ثروت در جوامع لیبرال چه چیز را سبب شده است؟ سبب شده است که سهم جامعه یا دولت از ثروت تولید شده٬ اندک شود در این گونه جوامع ٬ سهم ثروت تولید شده٬ معمولا به صورت ((مالیات)) در اختیار دولت قرار می گیرد و دولت٬ بخشی از مالیات اخذ شده را برای بهبود وضع تولید و ایجاد شرایط تولید بیشتر و بخشی را برای بهبود بخشیدن به زندگی بخشهای محروم تر جامعه صرف می کند.
12-درجوامع کمونیستی برای حل مشکل تراکم ثروت نزد دولت چه تدابیری اندیشیده شده است؟ باید ثروت متراکم نزد دولت به تریج از طریق قوانین که وضع می شود ٬به مردم منتقل گردد . خصوصی سازی یکی از این تدابیر است.
13-منظور از خصوصی سازی به عنوان یکی از راه های انتقال ثروت دولت به مردم چیست و این کار به چه صورت انجام می شود؟ انتقال ثروت متراکم دولت به مردم را خصوصی سازی می گویند. به صورت های :1) دادن سهم مساوی به احاد جامعه از شرکت های دولتی . 2) دادن انواع یارانه ها به بخش خصوصی نوپا .3) تقویت بخش خصوصی از طریق دادن وام های کلان با سود کمتر از سود معمول در اقتصاد 4) واگذار کردن شرکت ها و کار خانه های دولتی با قیمتی کمتر از قیمت واقعی آنها به صورت قسطی به افراد و شرکتهای خصوصی .
14)نقش تراکم ثروت را در توسعه یا عقب ماندگی جوامع لیبرال و کمونیست را بنویسید؟دی ماه -85) اگر در جامعه ی لیبرال٬ افراد با انگیزه کسب سود برای تولید بیشتر تلاش می کنند٬ در جوامع کمونیستی ٬ این انگیزه وجود ندارد واین واین خود٬ سبب کاهش نوآوری٬ رشد صنعتی و تولید می شود و در بلندمدت ٬ عقب ماندگی جامعه نسبت به نوع اول را به همراه دارد.
15) خصوصی سازی در چه جوامعی و برای حل چه مشکلی دنبال می شود؟ در جوامع سوسیالیستی برای حل مشکل تراکم ثروت نزد دولت.(خرداد-85)
سوالات درس چهارم از فصل دوم جامعه شناسی (2)
1 –ریشه ی تراکم قدرت را باید در کجا جستجو کرد ؟ باید در نظام اجتماعی و نقش هایی جستجو کرد که افراد بر عهده دارند.
2- هر نقش بر چه اساسی به ایفا کننده نقش قدرت می دهد ؟ بر مبنای تعداد افراد و نقش هایی که می تواند بر آنها کنترلی داشته باشد
3- در ادارات و ساز مانها تراکم قدرت بر چه اساسی میباشد ؟ در ادارات ٬به میزانی که افراد در پست های بالاتر قرار می گیرند٬ دارای اختیارات بیشتری می شوند و می توانند نسبت به نقش ها و افراد بیبشتری اعمال قدرت کنند.
4- دامنه یا گستره ی اختیارات چه رابطه ای با تراکم قدرت دارد ؟ مثال بزنید ؟ نقشی که به فرد فرد این اختیار را می دهد که بیشتر رفتارهای افراد را در نقش های دیگر کنترل کند ٬ نسبت به نقشی که فقط می تواند نقش های دیگر را در زمینه های مشخص و محدود کنترل کند٬قدرت بیشتری دارد.پدر و مادر می توانند در بارهی بیشتر رفتارهای کودکان تصمیم بگیرند؛ ولی معلم چنین اختیاراتی را ندارد.
5- طول دوره ی کنترل چه رابطه ای با تراکم قدرت دارد ؟ با ذکر مثال توضیح دهید؟افراد در نقش هایی برای تمام عمر به آنها نسبت داده می شود مانند نقش های خویشاوندی و پدری مادری – یا به نحوی طراحی شده است که فرد برای تمام یا مدت مدیدی ایز عمر خود در آن ها ایفای نقش می کنند٬ قدرت بیشتری دارند تا نقش هایی که فرد برای دوره ی محدودی می تواند در آن به ایفای نقش بپردازد.( مثل نقش کارگری٬ نمایندگی مجلس یا شورای شهر وروستا و سمت های اداری)
6- تراکم قدرت چگونه در جامعه رخ می دهد ؟ اگر درگروه یا جامعه ای نقش ها به نحوی سازمان یافته باشند که ایفای کننده یک یا چند نقش بتوانند: - نسبت به بیشتر نقش های دیگر 2-در اکثر ابعاد فعالیت های نقش ها3- و در طول زمان طولانی اعمال کنترل کند٬ تراکم قدرت رخ می دهد.
7-چرا تراکم قدرت در نظام سیاسی نسبت به سایر بخشهای زندگی اجتماعی قدرت فائقه دارد ؟ زیرا در یک واحد اجتماعی مانند خانواده ٬ تراکم قدر ت به حالت مرد سالاری٬ زن سالاری و پدر سالاری رخ می دهد که خود همین افراد در جامعه ممکن است نقشی را در جامعه ایفا کند که توسط دیگران کنترل می شود.
8-نظامهای سیاسی را میتوان بر چه مبنایی طبقه بندی کرد ؟ بر مبنای میزان تراکم قدرت ٬ می توان در طول یک طیف طبقه بندی کرد.
9-نظامهای سیاسی بر مبنای میزان تراکم قدرت چگونه طبقه بندی می شوند ؟در طول یک طیف طبقه بندی می شوند.
10-حکومتهایی که قادرند با چند نقش سیاسی نقشهای دیگر را کنترل کنند چه نوع حکومتهایی هستند ؟ نمونه هایی را نام ببرید ؟حکومت های کمونیستی و سوسیالیستی شوروی ٬ چین٬ یوگسلاوی سابق٬ حکومت های اروپای شرقی و حکومتهای هیتلر در آلمانو موسیلینی در ایتالیا
11-نظامهای سیاسی که از تراکم قدرت هدفشان حداقل کنترل بر رفتار مردم است چه مشخصه هایی دارند ؟ نمونه هایی از این نوع حکومت مثال بزنید ؟ می کوشند در اقتصاد دخالت نکنندیا حداقل دخالت را داشته باشند آنها در زمینه رفتارهای دیگر نیز اصل را بر بر آزاد بودن افراد می گذارند و تاجایی در رفتار آنها دخالت می کنند که حق افراد دیگر زیر پا گذاشته می شود که حق افراد دیگر زیر پا گذاشته می شود. یا در نظم اجتماعی ٬ اختلالاتی بوجود می آِد. نظامهای سیاسی اروپای غربی نمونه های آن است.
12- حکومتهایی که عناصری از تراکم قدرت و عدم تراکم قدرت در آ نها ملاحظه می شود چه خصو صیاتی دارند نمونه بیاورید ؟ یعنی هم نشانه هایی از تراکم قدرت و هم نشانه هایی از آزادی افراد در آنها دیده می شوند وبه اقتضای شرایط٬ یکی از دوسویه تشدید می شود. نمونه آن می توان به روند ی اشاره کرد که حکومت در دوره رضا شاه طی کرد. یا به حکومت ایران در بعدازحکومت مشوطه اشاره کرد.
سوالات درس بنجم از فصل دوم کتاب جامعه شناسی (2)
1-تراکم قدرت چه پیامدهای مثبتی دارد دو مورد از پیامدهای مثبت را نام ببرید ؟در زمان هجوم بیگانگان سبب دفاع راحت تر می شود. موانع توسعه را برمی دارد
2-تراکم قدرت چه پیامدهای منفی می تواند دا شته باشد ؟ الف) بی میلی احساس بی قدرتی سیاسی ب) کاهش کارآیی و خلاقیت ج)اضطراب و ترس
3-احساس بی میلی و بی قدرتی سیاسی بعنوان یک پیامد منفی تراکم قدرت چگونه است ؟ تراکم قدرت ای احساس را در افراد ایجاد می کند که رفتارشان در سرنوشت شان تاثیری ندارد ٬ زیرا قدرتمندان مسیر وقایع را مشخص می کنند. که به تدیج این احساس منجر به ((بیگانگی از نظام سیاسی )) می شود.
4- بیگانگی از نظام سیاسی در یک جامعه چگونه رخ می دهد ؟ زمانی که افرا احساس کنند که رفتارشان در سرنوشت شان تاثیری نداردو قدرتمندان مسیر وقایع را تعیین می کنند. در چنین شرایطی افراد به عرصه ی زندگی شخصی٬ خانوادگی و شغلی خود محدود می شوند وبا حکومت به عنوان بیگانه ای نگاه می کنند که باید خود را از مزاحمت و شر آن در امان نگه داشت.(خرداد-85)
5- احساس بیگانگی از نظام سیاسی در ایران پس از مشروطه چگونه بوجود آمد ؟ مشروطه با تلاش مردم و به قصد مشارکت آنان در قدرت شکل گرفت اما چون شرایط تراکم قدرت از بین نرفته بود ٬ مجددا دیکتاتوری پهلوی سر برآورده که مردم با آن احساس بیگانگی می کردند و همین احساس بود که در محدوده ی زمانی اندکی موجب شکا گیری امواج وسیع مخالفت با حکومت در سالهای 56و57و سقوط آن شد.
6- تراکم قدرت در یک یا چند نقش در نظام سیاسی چه بیامدهایی را موجب می شود ؟ موجب کاهش سهم سایر نقش ها ی سیاسی از قدرت م می شود.در این حالت ٬ کسانی که در نقش هایی با قدرت کمتر قرار دارند٬ احساس بی قدرتی و وابستگی وبه تبع آن٬ استقلال رای٬ خلاقیت و نوآوری آنها کاهش می یابد.
7-چه عاملی موجب فرو باشی ارتش پهلوی اول بس از جنگ جهانی دوم شد ؟ تراکم قدرت در یک یا چند نقش سیاسی که سبب شد که آنها در برخورد با قوای خارجی مقاومتی از خود نشان ندهند.
8- چرا ارتش پهلوی دوم قادر بدست زدن به اقدامات موثر را نداشت ؟ زیرا شاه فرماندهانی را که از خود جربزه ای نشان می دادند و داری استقلال رای و نظر بودند٬ فبلا از بین برده بود
9-تراکم قدرت چگونه موجب اضطراب و ترس در بعضی نقشها می شود ؟ تراکم قدرت در بعضی از نقش ها ٬ سبب می شود تا افرادی که از قدرت محروم اند٬به طور مداوم خود را در معرض تهدید آن قدرت می دانند وبه اضطراب و ترس دچار می شوند.
10-چرا افراد جامعه ایران در دوره پهلوی جرات اظهار نظر حتی در درون خانه خود را نداشتند؟ زیرا شبحی به نام ساواک که در آن زمان بر سر همه سایه افکنده بود٬ حتی جرات اظهار نظر در درون خانه را هم از افراد سلب کرده بود.
11-نمونه هایی از قدرتها نام ببرید که تراکم قدرت موجبات اضطراب و ترس در جامعه می شد ؟ آلمان زمان هیتلر ٬ حکومت شوروی سابق٬ و حکومت پهلوی در ایران.
سوالات درس ششم از فصل دوم کتاب جامعه شناسی (2)
1-برای کاهش تراکم قدرت در جوامع چه راهکارهایی را می توان بیشنهاد داد ؟الف) کاستن از تعداد نقش هاو افرادی که توسط یک نقش کنترل می شوند ب) محدود کردن دامنه اختیارات نقش ها ج) محدود کردن زمان تصدی نقشها
2-در حکومت هایی که تراکم قدرت وجود دارد چه کسانی با توزیع قدرت مقابله می کنند ؟ ایفاکنندگان نقش های دارای تراکم قدرت.
3-در مورد تراکم قدرت در جوامع کمونیستی چه توجیهی وجود دارد ؟ حاکمان سران حزب کمونیست را با این ایده توجیه می کردند که برای رهایی کارگران از قید ظلم و ستم سرمایه داران و برقاری عدالت باید((دیکتاتوری پرولتاریا)) تشکیل شود تا بتواند با لغو قاعده مالکیت خصوصی و مصادره اموال سرمایه داران و ثروتمندان ٬ عدالت را به جامعه برگرداند.
4-نظام مردم سالاری مبتنی بر چه عقایدی است ؟مردم سالاری قبل از هر چیز به عقایدی اشاره دارد که برای انسان٬ به خاطر انسان بودن و صرف نظر از هر نوع ویةژگی دیگر ٬ حرمت و کرامت قایل است .
5-در حکومت مردم سالاری به چه ویژگیهایی می توان اشاره کرد ؟ ارزشمندی و احترام یکسان افرادو همچنین قدرت از آن مردم است و به نمایندگی از مردم اعمال می شود.
6-قبول این عقیده در جامعه که قدرت از آن مردم است به چه معناست ؟به این معناست که قدرت کاملا توزیع شده است و همه احاد تشکمیل دهنده جامعه دارای قدرت هستند. کسانی که هم می خواهند اعمال قدرت کنند ٬ به نمایندگی از مردم است که اعمال قدرت می کنند
7-اولین تلاشهایی که در جهت مقابله با قدرت متراکم در چند سده اخیر در قاره اروپا صورت گرفت چه اقداماتی بود ؟. در برابر اشراف٬ شاهان وجباران اروپایی بود.
8-در فرانسه و انگلستان در جهت کاهش قدرت و تراکم آن چه اقداماتی صورت گرفت ؟ در فرانسه منجر به سهم برابر افراد عادی در برابر اشراف شد ود انگلیس منجر به مشروطه شد.
9-منظور از نهادی شدن چیست توضیح دهید ؟ یعنی تبدیل ایده ای به مجموعه ای از نقش ها و هنجار ها که اجبار اجتماعی از آن حمایت می کند.
10-اولین ایده ای که در مردم سالاری مانع تراکم قدرت در جامعه شد چه بود ؟ ایده ای (( تفکیک قوا)) بود.
11- ایده تفکیک قوا در جامعه به چه منظوری شکل گرفت ؟ به منظور واکنش به اشکالی از حکومت که در آن تمرکز قدرت وجود داشت و زنئگی مردم در همه ابعاد به تصمیم گیری نقشهای محدودی وابسته بود٬ طرح شد
12-تفکیک قوا در جامعه چه پیامدهای مثبتی را بدنبال دارد ؟ باعث تفکیک مرکز قانون گذاری از سایر مراکز شد٬ دامنه اختیارات نقش ها را محدود کرد و نوعی وابستگی متقابل بین قوا بوجود آورد که قدرت آنها را محدود کرد.
13-توضیح دهید که چگونه محدودیت زمان تصدی نقشها موجب جلوگیری از تراکم قدرت میشود؟ محدودیت در زمان تصدی نقش هایی است که کنترل زیادی بر نقش های دیگر دارند. محدودیت در دو عرصه مهم قانون گذاری و اجرایی.
سوالات درس هفتم
1-منظور از پایگاه نقش در جامعه چیست ؟ وپایگاه نقش در جامعه بیانگر چیست؟ وقتی که نقش ها را بر حسب برخورداری از آنها از مزایا رتبه بندی می کنیم ٬ جایی که در این رتبه بندی پیدا می کنند٬((پایگاه)) آن ها نامیده می شود.پایگاه نقش بیانگر جای ایفا کننده ی نقش را از جهت برخورداری از مزایا در بین دیگر اعضای جامعه نشان می دهد
2-منظور از اینکه نقشها ی متعدد در جامعه دارای یک پایگاه هستند چیست ؟ مثال بزنید یعنی در یک رتبه قرار دارند برای مثال در خانواده٬ ممکن است نقش پدر یا مادر بالاترین رتبه را داشته باشد. در این حالت گفته می شود که پدر و مادر ٬ پایگاه یکسانی دارند.
3-به چه عملی در جامعه قشر بندی می گویند ؟ زمانی که افراد یک جامعه یا گروه را بر مبنای پایگاه آن ها طبقه بندی می کنیم٬ به این عمل قشربندی می گویند.
4- منظور از قشر و نظام قشربندی در جامعه چیست ؟به سلسه مراتب پایگاه ها((نظام قشر بندی)) و به افراد و خانواده هایی که دارای رتبه ی مشابه ٬((قشر)) می گویند.
5- ما در چه زمانی در جامعه از قشر بندی سخن می گوییم ؟ زمانی که افراد را بر مبنای شغل آنها قشربندی می کنیم.
6-پایگاهها را معمولا در جامعه بر چه اساسی از هم متمایز میکنند ؟ چند قشر در جامعه وجود دارد ؟ معمولا بر حسب یک طبقه بندی سه یا پنج گانه٬ بر همین اساس سه یا پنج قشر در جامعه است
7-منظور از تحرک اجتماعی در جامعه چیست ؟ اگر افراد رتبه خود یا خانواده شان را تغییر دهند٬ به آن ((تحرک اجتماعی )) گویند.
8- انواع تحرک اجتماعی و حالتهای آنرا در جامعه نام ببرید ؟ سه نوع است حالت اول صعودی حالت دوم نزولی حالت سوم افقی.
9-تحرک اجتماعی صعودی به چه تحرکی گفته میشود مثال بزنید ؟ حرکت از رتبه پایین به رتبه بالا است مثلا فرزند کارگری که مهندس می شود.
10- تحرک نزولی را با ذکر مثال توضیح دهید ؟ حرکت از رتبه با لا به رتبه پایین٬ مثلا فرزند پزشکی که کار گر می شود.
11- به چه تحرکی در جامعه تحرک افقی گفته می شود ؟ حرکت از یک رتبه اجتماعی به رتبه دیگر در همان سطح٬ مثلا کارگر ساندویچی کار گر پمب بنزین می شود.
12-در زمینه تحرک اجتماعی در جوامع چه تفاوتهایی وجود دارد ؟ جوامع از نظر تحرک اجتماعی با هم تفاوت دارند. این تفاوت را می توان بر مبنای طیفی توضیح داد که یک سوی آن امکان تحرک اجتماعی زیاد و در سوی دیگر آن امکان تحرک اجتماعی کم است.
13-در جوامعی که معیارهای انتسابی حاکم است و معیارهای اکتسابی در درجه دوم اهمیت قرار دارد تحرک اجتماعی به چه صورت است ؟ در این جوامع معمولا مسیر ارتقا و تحرک٬ محدود و مسدود است٬
14-حالت انسداد و محرومیت اجتماعی در جامعه چه موقع بوجود می آید با ذکر مثال توضیح دهید ؟ زمانی که راه ارتقا برای فرد و خانواده اش بسته است یا این که محدود ه ی ارتقا زیاد نیست و فرد بیش از حدی معین نمی تواند ارتقا یابد. از این حالت به عنوان انسداد و محرومیت یاد می شود مثل داستان کفشگر و انوشیروان در جامعه ساسانی.
15-در رم قدیم و آمریکای سده ی18و19بردگان از چه پایگاهی بر خو ردار بودند ؟ پایین ترین طبقه ی مردم جامعه بودند.
16-نظام قشربندی کاستی در هند چه نوع نظامی است ؟ از جمله نظام هایی است که افراد طبقات(کاست ها) پایین آن به عنوان نجس هاحق تماس با طبقات بالاتر ( از جمله برهمن ها که بالاترین طبقه اند) را ندارند.
درس 8
1- نقش دانش در کسب مزایا در جوامع مختلف در گذشته چگونه بوده است ؟ در همه جوامع وادوار ٬ دانش از عوامل کسب مزایا بوده است. جادوگران٬ دانشمندان٬ و دارندگان دانش های دینی همیشه مورد احترام بودند و افرا به تناسب نوع و میزان دانش خود از قدرت برخوردار می شده اند.
2- نیم بیت " توانا بود هر که دانا بود " فردوسی بیانگر چیست ؟ بیانگر نقش دانش در کسب مزایا است.
3- آیا در گذشته همه افراد از مزایای ناشی از دانش برخوردار بوده اند ؟ توضیح دهید؟ خیر ٬ افرادکمی همواره از مزایای ناشی از دانش برخوردار می شده اند٬ زیرا برخورداری از مزایا به خاطر دانش ٬ به شدت توسط عوامل دیگر ٬ به ویژه٬ ویژگی های انتسابی محدود می شده است.
4- چرا امروزه دانش عاملی برای تسلط بر دیگران است ؟ توضیح دهید ؟زیرا امروزه برای تسلط بر دیگران در بسیاری از موارد نیازی به اعمال زور نیست زیرا علوم انسانی راه های نفوذ بر ذهن و روان افراد را نشان می دهد.رسانه ها با استفاده همین دانش ٬به ذهن و روان افراد شکل می دهند و انهارا در جهت مقاصد خود هدایت می کنند.
5- از چه قشرهایی با عنوان " یقه سفیدان " یاد می شود ؟ نمونه را ذکر کنید ؟ این قشر شامل چه گروههای است.به قشر هایی که به کار فکری و اداری مشغولند٬ شامل کارمندان اداری٬ مدیران ادارات٬ مدیران عامل کارخانه ها٬ معلمان و دبیران ٬ پزشکان٬ متخصصان٬ و دانشگاهیان نمونه های آن می باشند.
6- اصطلاح " یقه سفیدان " " یقه آبی " برای نامیدن چه کسانی بکار می رود ؟ یقه سفیدان کسانی هستند که کار فکری و اداری می کنند. ویقه آبی ها کسانی هستند که به کار یدی و دستی مشغولند
7- چرا امروزه برای تسلط بر دیگران در بسیار موارد به اعمال زور و اجبار فیزیکی نیازی نیست ؟ زیرا علم انسانی راه های نفوذ بر ذهن و روان افراد را نشان می دهند.
8-آیا لزو ماٌ یقه سفیدان در رتبه ای پایین تر از سرمایه داران قرار می گیرند ؟ توضیح دهید ؟.
خیر ٬ زیرا امروزه با افزایش روز افزون اهمیت دانش دو اطلاعات ٬ ثروتمند ترین افراد یقه سفیدانی هستند که با اتکا به فعالت فکری خود٬ ثروت اندخته اند. نمونه آن صاحبان مایکروسافت و گوگل اند.که با اتکا به دانش خود و در ردیف ثروتمندترین افراد قرار دارند.
9-در سده های گذشته قشر بندی جوامع از نظر هندسی چگونه بوده است ؟ چرا ؟به خاطر تعداد محدود سر مایه داران در برابر تعداد کار گران٬ قشر بندی جامعه ٬ از نظر هندسی ٬شکل هرمی داشت.
10- با افزایش سهم دانش و کارهای فکری در تولید ثروت شکل قشر بندی جوامع از نظر هندسی چه تغییر کرده است ؟ چرا ؟به شکل یک پیاز شد٬ زیرا از یک سو٬ تعداد افرادی را که در برخورداری از مزایا٬ رتبه های میانی دارند٬ افزایش یافته و از سوی دیگر ٬ تعداد افرادی که فقط کار یدی می کنند و از مزایای محدودی بهره مندند٬ کاهش یافته است.
11- ویژگی های نظام قشر بندی اجتماعی پیازی شکل را توضیح دهید .؟ در این نظام ٬ به رغم این که بین قشر خیلی بالا و خیلی پایین از نظر برخورداری از مزایا فاصله زیادی وجود دارد اما وجود اقشاری که در میانه قرار دارند سبب شده است تا افرادی که در مرتبه درس9
1- از عوامل مهم و موثر در تحرک اجتماعی و دستیابی به مزایا...............و..............را می توان نام برد. آموزش و اشتغال
2- چه عواملی تحرک اجتماعی را محدود می کنند؟ آنها را نام ببرید. الف) شرایط نامساوی برای تحصیل ) شزایط نامساوی برای دست یابی به شغل
3- شرایط نامساوی برای تحصیل کدامند؟ آنها را نام ببرید.؟ شرایط خانوادگی ٬ جدایی گزینی مکانی٬ سابقه ی انسداد
4- شرایط خانوادگی چه تاثیری بر پیشرفت تحصیلی دارد؟توضیح دهید. افراد در زمان تولد٬ در خانواده هایی متولد می شوند که از نظر برخورداری از مزایا با هم تفاوت دارند. این تفاوت٬ امکان های متفاوتی را برای آموزش اعضای خانواده فراهم می کند. فرزندان اقشار پایین جامعه ممکن است در محدوده ی امکانت امزشی دولتی که برای همه است٬ تحصیل کنند٬ در حالی که فرزندان اقشار بالای جامعه می توانند از امکانات آموزش خصوصی( مدارس غیر انتفاعی کلاس های ویژه٬ ئمعلم خصوصی و... ) بهره مند شوند.
5-) منظور از "جدایی گزینی مکانی " چیست؟ توضیح دهید. جدایی گزینی مکانی به تفاوت هایی اشاره دارد که مناطق مسکونی را از هم جدا می سازد. کسانی که در بالای شهر زندگی می کنند ٬ معمولا نسبت به افراد پایین شهر از مزایای بیپایین قرار دارند٬ احساس کنند که می توانند به راحتی به مرحله بالاتر ارتقا یابند.
12-چرا آموزش از مهمترین مسیرهای تحرک اجتماعی در جوامع توسعه یافته محسوب می شود در این جوامع به علت نقشی که دانش در برخورداری از مزایا ایفا می کند٬ اموزش یکی از مهمترین مسیر های جابه جایی وتحرک محسوب می شود
3-امروزه شکل کلی بیشتر نظام های قشر بندی در جوامع توسعه یافته ............. است ؟ پیازی است.
شتری بر خورداند.
6- جدایی گزینی مکانی چه تاثیری بر تحرک اجتماعی دارد. توضیح دهید. در شرایط جدایی گزینی مکانی ٬ امکانات آموزشی ٬ ( حداقل امکانات آموزشی غیر دولتی ) به تدریج در مناطق زندگی یک جامعه نابرابر می شود و این امر ٬ به نوبه خود٬ برای تحرک اجتماعی مناطق محروم محدودیت ایجاد می کند.
7-چرا در جامعه ای که سابقه تبعیض وجود دارد ، بعد از رفع تبعیض، عوامل محدود کننده ی تحرک اجتماعی همچنان بر زندگی افراد تاثیر گذار است؟زیرا به علت سابقه ی جدایی نژادی یا قومی ٬ مناطق جغرافیایی متفاوتی زندگی می کنند. در این حالت٬ محرومیت منطقه ی زندگی که به طور غیر مستقیم تحت تاثیر تبعیض نژادی یا قومی بوده است٬ بر سطح اموزش و در نتیجه ٬ فرصت تحرک اجتماعی تاثیر می گذارد.
8- بعد از تحصیل......................فرصت تحرک اجتماعی را برای همه افراد محدود می کند. شرایط نامساوی برای دست یابی به شغل
9- چرا خانواده از عوامل موثر در شغل یابی محسوب می شود؟زیرا خانواده هایی که از مزایای بیشتری برخوردارند در مقایسه با خانواده هایی که به شکلی محدود از این مزایا بر خوردارند٬ به صور مختلف فرصت بیشتری برای اشتغال فرزندان خود٬ آن هم در مشاغل دارای مزایای بالا٬ فراهم می کنند.
10- چرا از تحرک ایجاد شده به خاطر تحصیلات با عنوان تحرک با برد کوتاه یاد می شود؟زیرا مرتبه افراد را به صورت محدود افزایش می دهن د(مثلا از کارگری به کارمندی با رتبه پایین یا متوسط9 وامکان تحرک های با برد(زیاد) (از اقشار پایین به بالا ) رابه شدت محدود می کند.برد کوتاه
12- چه ویژگی های ذهنی و روانی امکان تحرک اجتماعی فرد را افزایش می دهد؟با مثال توضیح دهید. ریسک پذیری گرایش به پیشرفت و داشتن روحیه کا آفرینی
13- ویژگی هایی چون ، ریسک پذیری ، میل به پیشرفت و داشتن روحیه کار آفرینی چگو نه در فرد شکل می گیرند؟ از طریق آموزش های ارائه شده در مدرسه دانشگاه و همچنین سهم مهمتر خانواده در شکل گیری این ویژگی ها موثر است.
4- روحیه ریسک پذیری و خطر کردن چه تاثیری در تحرک اجتماعی افراد دارد؟ کسی که روحیه خطر پذیری دارد و بر این اعتقاد است که باید پیشرفت کند٬ نسبت به کسی که نه اهل خطر کردن و نه تمایلی به پیشرفت دارد مسیری متفاوتی را خواهد پیمود.
15- رابطه بین خانواده و ویژگی های روانی و ذهنی با تحرک اجتماعی را توضیح دهید. موقعیت خانوادگی ٬ از این طریق نیز فرصت های تحرک را افزایش یا محدود می سازد.
درس10
1- الگوهای نسبتا ثابت و پایدار جامعه نتیجه چیست؟ توضیح دهید. نتیجه وجود ارزش ها و باور ها و هنجار هایی است که افراد ازطریق ان به مزایا دست می یابند.
2- تاثیر هنجارها و قوانین بر تحرک اجتماعی را توضیح دهید.هنجارها و قوانین ممکن است تحرک را برای بخشی از افراد جامعه تسهیل و برای بخشی٬ دشوار سازد.
3-شیوه اصلی فراهم نمودن زمینه برای افزایش تحرک اقشار محروم کدام است؟ را ه اصلی باز کردن راه برای تحرک اقشار محروم٬ تغییر باورها٬ ارزش ها و هنجارهایی است که افراد از طریق آن به مزایا دست می یابند و ان را برای خود حفظ می کنند.
4-رابطه بین باورها و ارزش های افراد و تحرک اجتماعی را با ذکر مثال توضیح دهید. سیاهانی که عقیده شان نسبت به سیاه بودن ٬ با سفید پوستان مشترک است٬ قادر به تغییر دادن شرایط به نفع سیاهان نیستند. بلکه سیاهانی به ایجاد تغییر روی خواهند آورد که فکذ ر کنند حق آن ها ضایع شده است وبرای احقاق حقوق خود باید مبارزه کنند.
5-هر جامعه از طریق..................و...................از ارزش ها و هنجار های خود حمایت می کند. اجتماعی کردن و کنترل اجتماعی
6-اگر جامعه ای باور و افکار جدید را مغایر با باورها و ارزش های اصلی خود بداند ، چه اقداماتی خواهد نمود؟ با مثال توضیح دهید.به مقابله با افکار جدید برخواهد خاست و با طرفداران چنین عقایدی به عنوان مجرم برخورد خواهد کرد
7-اگر جامعه ای به مقابله با باور و افکار جدید برخیزد، روند تغییر جامعه چگونه خواهد بود؟ با مثال توضیح دهید روند تغییر جامعه با انقلاب و فعالیت های خشونت آمیز پیش خواهد رفت و با تغییر حکومت ارزش ها و باورها ی جامعه ٬ هنجارهای برخورداری از مزایا تغییر خواهد کرد.
8-اگر باور ها و ارزش های جدید با ارزش های اصلی جامعه مغایر نباشد، روند تغییر جامعه چگونه خواهد بود؟ با مثال توضیح دهید. طرفدارن عقیده جدید٬ اگر دوره ای سخت و پر فشار را تحمل می کنند اما به میزانی که بتوانند ادعاهای خود را بر مبنای باورها و ارزش های اصلی جامعه ا ثابت کنند٬ راه را برای تغییرهنجارها بازخواهندکرد. مثل تلاش سیاهان برای برابری در حقوق با سفید پوستان که چون جامعه آمریم کا کشوری بود که از باورهای مبنی بر برابری همی انسان ها طرفداری می کرد ٬ سیاهان با اتکا بر همین باور ها و ارزش ها بر حقانیت ادعاهای خویش پافشردند. تحت تاثیر این استدلال ها و موضع گیری ها٬ به تدریج در بین سفیدان افرادی پیدا شدند که سخن سیاهان را شنیدند و با آن ها هم صدا شدند.
9- دو اقدام(فعالیت) برای باز کردن تحرک اجتماعی در جوامع بر اساس واکنش آنها به باورهای جدید..................و..................می باشند. راه های خشونت آمیز وانقلابی و راه های مسالمت آمیز و اصلاح طلبانه
10- راه شناخته شده برای رفع موانع تحرک اجتماعی در جوامع مردم سالار چه راهی است؟ توضیح دهید.در جوامع مردم سالار از یک سو به خاطر پذیزش آزادی عقیده و بیان و از سوی دیگر با تاکید بر رای مردم در انتخاب حاکمان٬ راههای شناخته شده ای برای رفع موانع تحرک اجتماعی وجود دارد که باید آن هارا جزء راههای مسالمت امیز و اصلاح طلبانه به حساب اورد
11- چرا در جامعه مردم سالار زمینه برای رفع موانع تحرك اجتماعی افراد فراهم تر است؟به خاطر پذیرفتن تکثر باورها و ارزش ها در محدوده ی ارزش های اصلی جامعه و محترم شمردن ازادی بیان و عقیده
12- تشکل های سیاسی را توضیح دهید. تشکل هایی هستند که هدف اصلی آنها دست یابی به قدرت است ٬ تشکل هایی که تصور می کنند تنها از راه در اختیار گرفتن قدرت به صورت قانونی و از طریق قوای مقننه و مجریه می توانند به اداف و آرمان های خود جامه ی عمل بپوشانند.
13- شیوه عمل تشکل های سیاسی چگونه است؟توضیح دهید. آن ها تلاش می کنند که نمایندگانی را به مجلس بفرستند و یا نمایند گان را در مورد تغییر قوانین و فواعد متقاعد سازند
14- اقشار غیر برخوردار در یک نظام مردم سالار چگونه می توانند بر سهم خود از مزایا در جامعه بیفزایند؟ توضیح دهید. می توانند از طریق نمایندگی و تصاحب قدرت ٬ بر مزایای خود در جامعه بیفزایند. در این حالت صف ارایی اقشار برخوردار و غیر برخوردار در عرصه انتخابات و فراکسیون های مجلس شکل می گیرد.
15- نمایندگان مجلس و روسای جمهور منتخب در چه صورت می توانند بر سهم اقشار غیر برخوردار از مزایا بیفزایند و توزیع مزایا را در جامعه تعدیل کنند؟ با مثال توضیح دهید. اگر نمایندگی اقشار غیر برخوردار را بر عهده داشته باشند ٬ تلاش می کنند بر سهم موکلان خود از مزایا بفزاینئ و توزیع مزایا را در جامعه تعدیل کند .
6- سه نمونه از اقدامات دولت بعد از پیروزی انقلاب برای برخورداری اقشار ضعیف جامعه از مزایای اجتماعی ذکر نمایید.آموزش رایگان در سطح دانشگاه برگزاری کنتکور برای پذیرش بهترین استعدادها و سهمیه بندی منطقه ای در کنکور٬ اقدامات موسساتی مثل تامین اجتماعی و کمیته امداد امام (ره)
17- تشکل های مدنی چه تشکل هایی هستند ؟ توضیح دهید تشکل هایی هستند که تحقق آرمان های خود را در گروه دستیابی به قدرت سیاسی نمی دانند بلکه بر این باورند که باتبلیغ باورها و ارزش های مورد قبول خود در جامعه ٬ قانع ساختن دیگران٬ اثبات حقانیت باور های خود ٬ افزایش هواداران٬ شکل دادن به افکار عمومی٬ می توانند به اهداف خود برسند.
18- شیوه عمل تشکل های مدنی چگونه است؟ توضیح دهید. تشکل های مدنی می کوشند از طریق داشتن رسانه٬ تماس با نمایندگان و اموری نظیر آن٬ راه را برای توزیع مجدد مزایا و افزایش سهم گروه و قشر خاص در جامعه یا فرصت تحرک بیشتر برای آن هاباز کنند.
9- چرا تشکل های مدنی جهت توزیع مزایا از شیوه مبارزه مدنی استفاده می کنند؟ زیرا این گروه ها راه ل رفع تبعیض و کاهش محرومیتع را فقط در قوانین نمی بینند و معتقدند که بخش زیادی از هنجارهایی که راه را بر تحرک آنان بسته است٬ عرفی است که قانون گذاران هم کار زیادی درباره یآن نمی توانند انجام دهند یا اقدامات آنها فایده ای ندارد.
20- چرا تشکل های مدنی رفع محرومیت زنان از طریق تصویب قوانین را تنها راه حل موفق نمی دانند؟ توضیح دهید. زیرا بخشی از آن چه به عنوان محرومیت زنان شناخته شده است٬ عرفی است و هنجارهایی به آن شکل می دهد که قانونی از آن حمایت نمی کند
21- شرایط موفقیت تشکل ها را توضیح دهید.باید این تشکل ها برنامه داشته باشند٬ تشکلی که برنامه ندارد و راه های اجرا وتحقق واقع بینانه ی برنامه ای را مشخص نکرده است٬ در برابر نفوذ و قدرت اقشار برخوردار که به صورت سازماندهی شده عمل می کنند٬ نمی تواند دستاوردی داشته باشد
22-چرا تعداد تشکل های سیاسی در جوامع مردم سالار محدود است؟ زیرا تشکل ها در این جومع با الزاماتی مثل داشتن برنامه روبر هستند که آن ها ندارند.
23- چرا در جامعه مردم سالار هر حزب مانند یک دولت غیر فعال عمل می کند؟زیرا هر بخش از حزب مانند اعضای دولت٬ تحولات و تغییرات بخشی از دولت و جامعه را تحت نظر دارد.
24- نقش احزاب در تداوم حیات جوامع را توضیح دهید. احزاب وقایع را کارشناسی می کنند٬ و بر مبنای آرمان های خود در مورد آن ها موضع گیری می کند و مواضع خود را به هواداران و اعضا اعلام می کند٬ همچنین با اقشاری که آن ها را نمایندگی می کند٬ رابطه دارد. چنین شرایطی راه را برای گفتگو ی اقشار مختلف از طریق احزاب و نمایندگانشان باز می کند بی انکه جامعه با تغییرات خشونت بار روبروشود٬به حیات خود ادامه می دهد.
25 - مردم سالاری و تشکل های برآمده از آن در چه صورت ناموفق خواهند بود؟ توضیح دهید. زمانی که فقط به انتخاب نماینده پابر جا باشد٬ بی آن که مشخص کند چه برنامه ای دارند و ایا برنامه هایشان تحقق پذیر است یا نه و در محدوده ی زمانی معین به طرح شعارهای خود بپردازد و نماینده شود٬ چیزی جز نا امیدی حاصل نخواهد شد.